บริโภคเจดีย์
ปุจฉาวิสัชนาปัญหาธรรม (ต่างประเทศ เล่ม ๑)*
โดย พระราชนิโรธรังสี คัมภีรปัญญาวิศิษฏ์
(หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี)
- "บริโภคเจดีย์"
- "มูลเหตุแห่งการเกิดบริโภคเจดีย์คือ เมื่อครั้งพระพุทธองค์ทรงประชวรใกล้จะเสด็จเข้าสู่พระปรินิพพานนั้น พระอานนท์ทูลว่า แต่ก่อนมาเหล่าภิกษุพุทธสาวกได้เคยเฝ้าแหนเห็นพระพุทธองค์เป็นเนืองนิตย์ เมื่อพระพุทธองค์เข้าสู่พระนิพพานแล้วจะพากันว้าเหว่มิได้เฝ้าแหนเห็นพระพุทธองค์อีกต่อไป พระพุทธองค์ทรงอนุญาติที่สังเวชนียสถานไว้ ๔ แห่ง สำหรับพุทธสาวกเหล่าใดใคร่จะเห็นพระองค์ ก็ให้ไปปลงธรรมสังเวช ณ ที่แห่งใดแห่งหนึ่งดังนี้"
- "๑. ที่พระพุทธองค์ประสูติ ณ สวนลุมพินี แขวงเมืองกบิลพัสดุ์
- "๒. ที่พระพุทธองค์ตรัสรู้ ณ ตำบลพุทธคยา"
- "๓. ที่พระพุทธองค์ประทานปฐมเทศนา ณ ตำบลอิสิปตนะมฤคทายวัน แขวงเมืองพาราณสี"
- "๔. ที่พระพุทธองค์เสด็จเข้าสู่พระนิพพาน ณ ตำบลสาลวัน แขวงเมืองกุสินารา"
- "นอกจากนี้ ยังมีบริโภคเจดีย์อีก ๒ แห่ง นอกจากที่สังเวชนียสถาน คือ เมื่อถวายพระเพลิง พระสรีระ โมริยกษัตริย์ เจ้าเมืองปิบผลิวันให้ทูตไปขอพระบรมสารีริกธาตุช้าไป ทูตไปถึงเมืองกุสินาราเมื่อแบ่งปันพระบรมสารีริกธาตุแจกไปเสียแล้ว ได้แต่พระอังคาร ถ่านที่ถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระไปสร้างพระสถูปบรรจุไว้ ณ เมือง ปิบผลิวันแห่งหนึ่ง และส่วนโทณพราหมณ์ ผู้แบ่งพระบรมสารีริกธาตุได้ทะนานที่ตวงพระบรมสารีริกธาตุไปก็ไปสร้างพระสถูปบรรจุไว้ในเขตเมืองกุสินารา อีกแห่งหนึ่ง จึงเกิดมีบริโภคเจดีย์ครั้งแรกรวมเป็น ๖ แห่ง ต่อมาสมัยหลังได้มีการสร้าง รอยพระพุทธบาท และปลูกต้นพระศรีมหาโพธิ์ ซึ่งนับว่าเป็นบริโภคเจดีย์ เช่นกัน"