“คณะศรัทธาญาติโยมเป็นช้างเท้าหลัง ส่วนพระผู้ซึ่งเป็นแนวหน้า หรือเป็นผู้นำหน้าก็เป็นช้างเท้าหน้า แต่ถึงอย่างไรช้างเท้าหน้ากับช้างเท้าหลังต้องอาศัยกันอยู่ดี”
          “เพราะถ้ามีแต่ช้างเท้าหน้าไปอย่างเดียว แต่ช้างเท้าหลังไม่ก้าวตาม ไม่สนับสนุนตาม ช้างเท้าหน้ามันก็ไปไม่ได้เหมือนกัน หรือถ้าช้างเท้าหลังเดินไปแล้ว แต่ไม่มีช้างเท้าหน้านำ ช้างเท้าหลังมันก็ไม่รู้จะเดินไปอย่างไรอีกเหมือนกัน เพราะว่าช้างเท้าหน้าซึ่งก็คือ พระสงฆ์นี้ เป็นผู้เข้ามาใกล้ แล้วก็เป็นผู้ที่เข้ามาค้นคว้าศึกษาในหลักพระธรรม ว่าเป็นอย่างไร?”
          “จากนั้นก็มาแนะนำบอกกล่าวช้างเท้าหลังให้เข้าใจว่ามันมีตอที่ตรงไหน? มีโขดหินที่ตรงไหน? มีหนามที่ตรงไหน? หรือมันราบรื่นอย่างไร? แล้วไปที่ไหนจึงจะมีความสุข ความเจริญ ช้างเท้าหน้าก็จะเห็นก่อน แล้วช้างเท้าหลังก็จะเห็นตาม ฝ่ายพระสงฆ์คือ ช้างเท้าหน้า ส่วนฝ่ายอุบาสกอุบาสิกาคือ ช้างเท้าหลัง นี่แหละ! มันก็ต้องไปด้วยกัน ต้องอาศัยกัน”
          “ถ้ามีแต่พระเป็นช้างเท้าหน้าเดินนำหน้าไป แล้วอุบาสกอุลาสิกาไม่ให้การสนับสนุน ช้างเท้าหน้ามันก็เดินไปไม่ได้ หรือถ้ามีแต่อุบาสกอุบาสิกาที่เป็นช้างเท้าหลังที่อยากจะไป แต่ช้างเท้าหน้ามันไม่พาเดินนำไปในทางที่ถูกต้อง ช้างเท้าหลังก็ไม่รู้จะเดินไปทางไหนอีกเหมือนกัน เพราะฉะนั้นพุทธบริษัท ๔ อุบาสก อุบาสิกา ภิกษุ สามเณร ทั้งหมดนี้ต้องอาศัยเกี่ยวเนื่องกัน พึ่งพาอาศัยกัน ถ้าขาดอันใดอันหนึ่งแปลว่าพุทธบริษัทไม่สมบูรณ์ ช้างตัวนั้นก็ไม่สมบูรณ์เป็นช้างขาเป๋ ไม่ว่าจะขาหน้าเป๋หรือขาหลังเป๋ มันก็ทำให้เดินไม่ถึงจุดหมายปลายทาง โดยพระพุทธเจ้าท่านสอนญาติโยมให้มีทาน ศึล ภาวนา ส่วนพระ ท่านสอนให้เน้นหนักเรื่องศีล สมาธิ ปัญญาแทน“

หลวงพ่ออินทร์ถวาย สันตุสสโก
จากหนังสือ “สนฺตุสฺสโกวาท ๒”, หน้า ๑๘๗ – ๑๘๘, หัวข้อ “ช้างเท้าหน้า…ช้างเท้าหลัง” (ธรรมเทศนา แผ่นที่ ๔๕: ๖. วันที่ ๖ เมษายน ๒๕๕๔) 
สร้างเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 2564, วันที่ถอดข้อมูล: 30 พฤศจิกายน 2564, ถอดจากและที่มา-อ้างอิงจากลิงค์: บรรณานุกรม